اجرای وصیتنامهای پس از ۳۸ سال / تئاتر ایران به شکل فستفود درآمده است
در حدود سال ۱۳۶۷، تعداد زیادی از نمایشنامههایی که پیش از این به دلیل عدم صدور مجوز برای اجرا بلاتکلیف مانده بودند، بالاخره مجوز لازم را دریافت کرده و به صحنه آمدند. اما نمایشنامهای که مهین اسکویی نگارش کرده بود، از این فرصت بیبهره ماند.
مهین اسکویی، یکی از نخستین زنان کارگردان تئاتر ایران محسوب میشود که سالها در کنار همسرش، مصطفی اسکویی، گروه تئاتر «آناهیتا» را راهبری مینمود.
با تسلط به زبان روسی، او نمایشنامه «شعلههای سرکش تاریکی» را به زبان فارسی ترجمه کرده و تقریباً در سال ۱۳۶۷ به مدت پنج ماه با گروه بازیگرانش تمرین کرد. اما به دلایلی این نمایشنامه موفق به کسب مجوز اجرا نشد و همین امر او را به شدت ناامید کرد. بعد از سالها و در اواخر عمرش، از هوشمند هنرکار، یکی از اعضای گروه تئاتر «آناهیتا» خواست تا این نمایشنامه را به صحنه بیاورد.
اکنون پس از گذشت تقریباً ۳۸ سال، نمایشنامه «شعلههای سرکش تاریکی» از شامگاه هفتم تیرماه به روی صحنه آمده است.
هوشمند هنرکار به ضرورت اجرای این اثر نمایشی پرداخت و ابراز نگرانی کرد که تئاتر ایران به سمت فرهنگ فستفودی رفته است.
وی در مورد انگیزه این نمایشنامه گفت: پیش از این تلاشهایی برای به صحنه آوردن این اثر صورت گرفته بود، ولی موفقیتی کسب نکرد. در حال حاضر نیز به دلیل وجود مشکلاتی، اجرای آن چندین بار تا آستانه تعطیلی رفت و پس از چندین بار تعویق، به راهاندازی نمایش تن دادیم.
این کارگردان در پاسخ به سوالی درباره جذابیتهای این نمایشنامه که پس از این همه سال همچنان وسوسهانگیز باقی مانده، گفت: مضامین این نمایشنامه وضعیتهایی را ارزیابی میکند که ما سالهاست با آن دست و پنجه نرم میکنیم. به همین خاطر این متن همواره برای ما تازگی دارد و به طرز عجیبی با شرایط کنونی جامعه هماهنگ است. این نمایش دغدغههای امروز ما را منعکس میکند و به همین دلیل هیچگاه از اولویتهای من کنار نرفت. به ویژه که این درخواست از خانم اسکویی برای کارگردانی نمایش به نوعی به عنوان وصیتنامهاش مطرح شده بود. او از من خواست که این نمایشنامه را کارگردانی کنم و کمی بعد از آن دنیا را ترک کرد. به همین دلیل، اجرای آن را به عنوان عمل به وصیت خانم مهین اسکویی تلقی میکردم که انگیزه مضاعفی برای برپایی این نمایش به من میدهد.
هنرکار درباره دلایل تعویقهای مکرر اجرای این نمایش خاطرنشان کرد: ما با مدیران قبلی و کنونی سالن همکاریهایی داشتیم و قرار بود که این نمایش در نیمه دوم سال گذشته به روی صحنه برود. اما مشکلات اجتماعی سال ۱۴۰۴، از جمله جنگ ۱۲ روزه، ناآرامیهای دیماه و جنگ تحمیلی سوم، بارها اجرای ما را به تأخیر انداخت. نهایتاً پس از بازگشایی سالنهای تئاتر در بهار امسال، به علت مسائل مربوط به دکور و برنامههای سالن، زمان اجرای ما دوباره به هفتم تیرماه منتقل شد.
او در مورد اجرای نمایش با جمعی از بازیگران در شرایط کنونی تئاتر و مشکلات اقتصادی افزود: شرایطی برای تئاتر ما حاکم شده که غالباً نمیتوانیم با آن مقابله کنیم. تولید نمایشهایی با زیرگروههای کوچک یا کمدی و نمایشهایی با مدت زمان کوتاه، برخاسته از همین واقعیت است. گروههای نمایشی با پیروی از این شیوهها تلاش میکنند مسائل اقتصادی خود را تا حدی حلوفصل کنند که البته چندان موفق نیستند. زیرا عمدتاً حتی درآمد ناشی از بلیتفروشی هم به اندازهای نیست که بتوان حقوق اعضای گروه اجرایی را تأمین کرد. با این حال، عشق به تئاتر یا هر چیز دیگری که نام بگذاریم، ما را به جلو میکشاند و با همین انگیزه است که نمایش را به صحنه میآوریم.
این کارگردان و بازیگر، با تأکید بر حضور گروهی از نوجوانان در این اثر نمایشی توضیح داد: برای اجرای این نمایش به بازیگران نوجوان نیاز داشتیم و به همین دلیل کارگاههای آموزشی گستردهای برای آموزش آنها برگزار کردیم که تقریباً دو سال به طول انجامید. نهایتاً این نمایش در یک فرآیند کارگاهی و آموزشی شکل گرفت تا نتیجهای قابلقبول بر روی صحنه داشته باشد و از سویی در کنار نوجوانان، سه بازیگر حرفهای تئاتر نیز در این اثر ایفای نقش میکنند.
هنرکار در ادامه توضیحاتش در مورد پروسه طولانی تمرین و آمادهسازی نمایش در شرایط فعلی تئاتر، که به سمت روشهای فستفودی پیش میرود، گفت: بسیاری از گروهها حتی در مدت ۱۰ تا ۲۰ روز نمایشی را تمرین و آماده اجرا میکنند. در حالی که در گذشته گروههای تئاتری فضایی مخصوص برای تمرین داشتند و به آنها احترام گذاشته میشد. در حال حاضر، تمرین گروهها تنها در پلاتوهای خصوصی انجام میشود که همراه با چالشهای اقتصادی مشابهی است و معمولاً امکانات ایده الی برای تمرین یک گروه بزرگ فراهم نمیشود، به ویژه که هر پلاتو قادر به پذیرش ۲۰ بازیگر نیست.
او، به طراحی و آمادهسازی دکور نیز به عنوان یکی دیگر از چالشهای مهم گروههای نمایشی در شرایط کنونی اشاره کرد و افزود: وضعیت دکور نیز یکی دیگر از چالشهایی است که گروههای نمایشی با آن مواجه هستند. ما به مدت دو ماه انتظار کشیدیم تا بتوانیم بخشی از دکور موردنظر خود را آماده کنیم و با وجود همکاری سالن، این سالن ما دو اجرایی است و دکور نمایشها باید بهگونهای طراحی شود که قابلیت جابهجایی داشته باشد.
نمایش «شعلههای سرکش تاریکی» اثر آنتونیو بوئرو با خلاصه داستان زیر در حال اجراست: دانشآموزان یک آموزشگاه شبانهروزی نابینایان شاد و مشغول به زندگی خود هستند، اما با ورود ایگناسیو، نظم آموزشگاه به هم میریزد.
این نمایش با بازی ناهید مسلمی، کاظم هژیرآزاد، سیاوش خادم حسینی، امید معاوی، امیرحسین کفائی، سارینا شیاسی، پریسا شریفی، سارینا سلطانلو، باران عبیری، هومهر بیاتیان، مهیار میرزائی، هومن لواسانی کیا، بهار مهدوی، مهرگان طهرانی به روی صحنه رفته و سایر اعضای گروه اجرایی به شرح زیر هستند: مدیر تولید، دستیار اول کارگردان: پارسا پولادوند، طراح گریم: شقایق برهمتی، نویسنده گفتارهای میانی: هوشمند هنرکار، گفتار سوم برگرفته از شعر ترانهی ماه اثر لورکا به ترجمه احمد شاملو، صداگذاری گفتارها: بهار مهدوی، مهرگان طهرانی، طراح لباس، صحنه، نور و صدا: هوشمند هنرکار، گروه کارگردانی: محمدرضا حزینی، علی علی نژاد، مدیر روابط عمومی: سمیه علیپور، طراح پوستر: هوشمند هنرکار، سهیلا علیپور، اجرای پوستر و اقلام تبلیغاتی: سهیلا علیپور، عکاس: مجید خمسه، سینا خمسه و …
