دانشمندان موفق به خلق یک سلول زنده مصنوعی شدند
برای نخستینبار
محققان توانستهاند یک سلول مصنوعی بسازند که بهطرز مشابهی با یک سلول طبیعی قادر به تغذیه، رشد و تکثیر است. این تحول خیرهکننده در زمینه زیستشناسی مصنوعی میتواند به آغاز دورهای جدید از ارگانیسمهای سفارشی منجر شود که بهعنوان «ماشینهای زنده» عمل میکنند.
کیت آدامالا، متخصص زیستشناسی مصنوعی و استاد دانشگاه مینهسوتا، به همراه تیم پژوهشی خود، این سلول را با ترکیب اجزای شیمیایی غیرزنده ایجاد کرده است.
اگرچه این نمونه اولیه به شدت محدود و آسیبپذیر است، قابلیت این را دارد که به دانشمندان در درک عمیقتری از منشا حیات کمک نماید و در آینده ممکن است برای مواجهه با برخی از بزرگترین چالشهای بیولوژیکی دنیا مورد استفاده قرار گیرد.
ماهیت این سلول همچنان مبهم است؛ نه به گیاهان تعلق دارد و نه به جانوران، اما بیشترین شباهت را به یک باکتری ابتدایی دارد.
خانم آدامالا در این خصوص میگوید: «من فهرست کامل مواد سازنده این سلول را دارم؛ دقیقا میدانم چه مواد شیمیایی و چه مولکولهایی با چه غلظتی در آن به کار رفتهاند. این سیستم کاملا با دقت تعریفشده است، بنابراین ما قادر به مهندسی مجدد آن خواهیم بود.»
«اسپادسل»؛ سلولی با قابلیت تکثیر اما وابسته
دکتر آدامالا با کنایهیی به این دستاوردش نام «اسپادسل» (SpudCell) را برگزیده است؛ نامی که الهامگرفته از «اسپوتنیک» (ماهواره روسی که آغازگر عصر فضا در دهه ۵۰ میلادی بود) است.
او اشاره میکند: «امید داریم واقعاً فصل جدیدی در اقتصاد زیستی را آغاز کنیم؛ فناوریای که به انسانها اجازه میدهد زیستشناسی را مهندسی کنند.»
اسپادسل، که شامل ۱۵۰ تا ۲۰۰ مولکول است، میتواند تغذیه کند، رشد کند و تا حدود پنج نسل تکثیر یابد. این سلول به مراتب سادهتر از سلولهای بیولوژیکی است که میلیونها یا میلیاردها مولکول در خود جای دادهاند.
آدامالا اسپادسل را «موجودی فوقالعاده ضعیف» مینامد که در حال حاضر جز تغذیه و گاهی تولید سلولهای جدید، کار دیگری انجام نمیدهد. پروسه تکثیر هر نسل به غذای کافی نیاز دارد و این فرآیند حدود ۱۲ ساعت در دمای ۳۰ درجه سانتیگراد طول میکشد.
برخلاف سلولهای طبیعی، این سلول مصنوعی فاقد اسکلت سلولی است. در عوض، برای تقسیم، پروتئینهایی تولید میکند که در غشای خود تجمع کرده و موجب ایجاد شکاف میشوند.
آیا این سلول به معنای «خلق حیات» است؟
درو اندی، دانشیار مهندسی زیستی در دانشگاه استنفورد، بر این باور است که نمیتوان اسپادسل را یک «موجود زنده» حقیقی به حساب آورد.
او میگوید: «ما هنوز به طور کامل حیات را درک نکردهایم. من میگویم کیت موفق به ساخت یک سلول شده، اما فکر نمیکنم او حیات را خلق کرده باشد.»
با این حال، محققان تأکید دارند که در وضعیت فعلی، این سلول هیچ خطر ایمنی زیستی ندارد و نمیتواند به عنوان مثال برای تولید سلاح بیولوژیکی استفاده شود، زیرا توانایی تکثیر خارج از محیط آزمایشگاه و بدون تغذیه مستقیم را ندارد.
تیم پژوهشی این پروژه با تأسیس یک موسسه غیرانتفاعی به نام «بیوتیک»، در نظر دارد فناوری اصلی اسپادسل را به شکل یک سیستمعامل متن باز (مشابه لینوکس) در دسترس سایر محققان در سرتاسر جهان قرار دهد تا به یک استاندارد جهانی و اشتراکی در حوزه بیولوژیکی سلولهای مصنوعی تبدیل شود.
