چالش‌های ekonomik کارکنان داروخانه‌ها/ فعالیت بدون بیمه با درآمد ۱۲ میلیون تومانی!

در ماه‌های اخیر، اقتصاد ایران به ویژه پس از شروع جنگ و افزایش ناپایداری‌های اقتصادی، با موج جدیدی از تورم، کاهش قدرت خرید و تشدید بحران‌های معیشتی مواجه شده است. جهش نرخ ارز، افزایش هزینه‌های تولید، اختلال در زنجیره تأمین و رشد قیمت کالاهای اساسی فشار سنگینی را بر دوش خانواده‌های ایرانی گذاشته است. در این وضعیت، کارگران و حقوق‌بگیران بیشتر از هر گروه دیگری متاثر شده‌اند؛ زیرا درآمد آنها نه تنها با نرخ تورم تطابق ندارد، بلکه روز به روز فاصله بیشتری با هزینه‌های واقعی زندگی ایجاد می‌کند.

اکنون بخش قابل توجهی از نیروی کار کشور، به ویژه کارگران تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی، با دستمزدهایی زندگی می‌کنند که حتی تامین ابتدایی‌ترین نیازهای معیشتی آنها را تضمین نمی‌کند. هزینه‌های مسکن، خوراک، درمان، حمل و نقل و آموزش در طی سال‌های گذشته با سرعتی بسیار بیشتر از رشد دستمزدها افزایش یافته و بسیاری از خانواده‌های کارگری را به آستانه فقر یا حتی زیر خط فقر رانده است. از سوی دیگر، رکود اقتصادی و کاهش فعالیت‌های بسیاری از بنگاه‌ها امنیت شغلی را نیز بیشتر در معرض خطر قرار داده و بسیاری از کارگران ناچار به پذیرش حقوق‌های کمتر یا حتی کار بدون بیمه شده‌اند.

داروخانه‌ها نیز از این بحران مستثنی نیستند. هرچند این مراکز به ظاهر بخشی از نظام درمان و سلامت به شمار می‌روند، کارکنان آنها نیز همچون میلیون‌ها کارگر دیگر با مشکلات معیشتی، دستمزدهای ناکافی و ناامنی شغلی مواجه هستند. افزون بر این، افزایش هزینه‌های اداره داروخانه، رشد اجاره‌بها، کاهش قدرت خرید مردم و افت فروش دارو و مکمل‌های غذایی، وضعیت اقتصادی بسیاری از داروخانه‌های خصوصی را نیز دچار چالش کرده است.

در گفت‌وگوی حاضر، برهان آرش، فعال کارگری و نماینده کارکنان داروخانه‌های استان کرمانشاه، تصویر روشنی از وضعیت نیروی کار در داروخانه‌ها ارائه می‌دهد؛ روایتی که در کنار تمرکز بر کارکنان این بخش، شرایط دشوار میلیون‌ها کارگر ایرانی را نیز منعکس می‌کند؛ افرادی که به گفته او، دیگر برای زندگی کار نمی‌کنند، بلکه تنها برای بقا تلاش می‌کنند.

این شغل فقط براي زنده ماندن است، نه زندگی کردن

آرش در آغاز گفت‌وگو خاطرنشان می‌کند که شرایط کارکنان داروخانه‌ها را نمی‌توان به‌طور جداگانه از وضعیت کلی کارگران کشور تحلیل کرد. به گفته او، بخش عظیمی از کارگران تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی با حقوق‌هایی روزگار می‌گذرانند که حتی هزینه‌های اولیه زندگی را نیز تامین نمی‌کند.

او می‌گوید: کارگران امروزی برای زندگی کار نمی‌کنند و تنها جهت بقا تلاش می‌کنند. فردی که دو فرزند دارد، مستأجر است و ماهانه ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان حقوق می‌گیرد، وقتی باید ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان بابت اجاره خانه بپردازد، دیگر چیزی برای خوراک، پوشاک، رفت و آمد و هزینه‌های خانوادگی نخواهد داشت.

بر اساس اظهارات او، افزایش‌های سالانه دستمزد نیز تأثیری ملموس بر بهبود زندگی کارگران نداشته‌اند. آرش ابراز می‌کند: هر سال تنها چند میلیون ناقابل به حقوق‌ها افزوده می‌شود و از ما انتظار دارند خوشحال باشیم، در حالی که مشکلات معیشتی ما حل نمی‌شود. ما قشری هستیم که همواره با نگرانی نسبت به تأمین هزینه‌های زندگی مواجهیم.

اشتغال بدون بیمه و دستمزدهای پایین در داروخانه‌ها

این فعال کارگری بر این عقیده است که وضعیت کارکنان داروخانه‌های خصوصی حتی از حداقل‌های قانونی نیز بیشتر فاصله گرفته است. به گفته‌ی او، تعداد زیادی از داروخانه‌ها به دلیل مشکلات مالی، نیروهای خود را بدون بیمه استخدام می‌کنند.

او توضیح می‌دهد: داروخانه‌هایی وجود دارند که به‌صراحت اعلام می‌کنند ما بیمه نمی‌کنیم؛ اگر با حقوق ۱۲ میلیون تومان موافقید، بیایید سر کار. بسیاری نیز به سبب ناچاری، عدم وجود شغل بهتر، این شرایط را قبول می‌کنند.

آرش می‌افزاید که حتی کارکنانی که بیش از ۱۰ یا ۱۵ سال سابقه کار دارند و مسئولیت‌های مهمی در داروخانه به عهده گرفته‌اند، معمولاً بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان حقوق دریافت می‌کنند؛ رقمی که هیچ همخوانی با هزینه‌های زندگی ندارد.

او تأکید می‌کند: کارکنان داروخانه‌ها از وضعیت کنونی نارضایتی دارند و این شرایط اقتصادی برای بخش داروخانه‌ها اصلاً مطلوب نیست.

بحران داروخانه‌های خصوصی؛ کاهش نیرو و افزایش هزینه‌ها

آرش در پاسخ به این سوال که آیا وضعیت اقتصادی صاحبان داروخانه‌ها نیز وخیم‌تر شده است، اظهار می‌کند که شرایط نسبت به گذشته بدتر شده است. به گفته او، بسیاری از داروخانه‌ها برای کاهش هزینه‌ها ناچار به کاهش نیرو شده‌اند. او می‌گوید: داروخانه‌ای که پیشتر پنج نفر نیرو داشت، حالا دو نفر را تعدیل کرده است، زیرا دیگر توان پرداخت هزینه‌ها را ندارد.

آرش افزایش شدید اجاره‌بهای واحدهای تجاری را یکی از عوامل اصلی فشار بر داروخانه‌ها می‌داند و می‌گوید: قبلاً اجاره یک واحد تجاری در شهرستان‌های کوچک، ماهانه ۲۰ یا ۳۰ میلیون تومان بود، اما اکنون برخی مالکان برای همان ملک ۸۰ میلیون تومان اجاره می‌خواهند. داروخانه تحت این شرایط چقدر درآمد دارد که هم اجاره را بپردازد و هم هزینه‌های دیگر را تأمین کند؟

کاهش مراجعه بیماران و افت فروش

این فعال کارگری بیان می‌کند که افزایش قیمت دارو و کاهش قدرت خرید مردم، موجب کاهش نرخ مراجعه‌کنندگان به داروخانه‌ها شده است.

او می‌گوید: بسیاری از مردم دیگر به پزشک مراجعه نمی‌کنند. به جای اینکه نسخه کامل بگیرند، فقط چند قرص یا داروی ضروری خریداری می‌کنند یا حتی به خوددرمانی رو آورده‌اند.

به نظر او، این روند درآمد داروخانه‌ها را کاهش داده و فشار اقتصادی بیشتری بر کارکنان و صاحبان این واحدها وارد کرده است.

مکمل‌های دارویی؛ کالایی که از سبد خانوار حذف شده است

آرش در بخش دیگری از گفت‌وگو به کاهش فروش مکمل‌های دارویی اشاره می‌کند. او می‌گوید: قیمت مکمل‌ها به شدت افزایش یافته است. یک مکمل که قبلاً حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود، اکنون به ۵ میلیون تومان رسیده است. هنگامی که سه یا چهار قلم مکمل به حدود ۲۰ میلیون تومان می‌رسد، طبیعی است که بسیاری از مردم دیگر قادر به خرید آن نخواهند بود.

به گفته او، بسیاری از مراجعه‌کنندگان حتی در صورتی که پزشک تجویز کند، خرید این اقلام را به ماه‌های آینده موکول می‌کنند یا به کلی از خرید آنها صرف‌نظر می‌کنند.

گرانی فقط به دارو محدود نیست

این فعال کارگری تأکید دارد که بحران اقتصادی تمام جوانب زندگی مردم را تحت تأثیر قرار داده است. او با اشاره به افزایش قیمت کالاهای مصرفی می‌گوید: از مواد غذایی گرفته تا ساده‌ترین اقلام مصرفی، قیمت تقریباً همه‌چیز چند برابر شده است. مثلا، دستکش ظرفشویی که قبلاً حدود ۴۵ هزار تومان بود، اکنون به حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان رسیده است.

او همچنین به افزایش شدید هزینه‌های بخش کشاورزی اشاره می‌کند و می‌گوید: همان‌طور که اشاره کردم، بحران همگانی است و تمامی بخش‌ها را شامل می‌شود. به‌عنوان مثال، کود شیمیایی که سال گذشته حدود ۷۰۰ هزار تومان برای گندم پرداخت می‌شد، حالا به حدود هفت میلیون تومان رسیده است. بنابراین تنها کارگران نیستند که با مشکل مواجه‌اند؛ کشاورزان، تولیدکنندگان و بسیاری از اقشار جامعه نیز با همین فشارها دست و پنجه نرم می‌کنند.

ثروتمندان ثروتمندتر و فقرا فقیرتر می‌شوند

آرش در انتهای گفت‌وگو، چشم‌اندازی کلی از وضعیت اقتصادی کشور ارائه می‌دهد. به اعتقاد او، روند افزایش قیمت‌ها بیش از هر چیز به ضرر اقشار کم‌درآمد است.

این فعال کارگری می‌افزاید: افرادی که سرمایه دارند، با افزایش قیمت‌ها همچنان ثروتمندتر می‌شوند، اما کارگران و حقوق‌بگیران هر روز به فقر بیشتری دچار می‌شوند. ما هیچ ثروتی نداریم که با افزایش تورم ارزش آن بالا رود؛ تنها چیزی که داریم حقوقی است که دیگر پاسخگوی زندگی نیست.

به گفته او، مشکلات کارکنان داروخانه‌ها صرفاً بخشی از بحران عمیقی است که امروز بسیاری از کارگران ایرانی با آن دست و پنجه نرم می‌کنند؛ بحرانی که شامل کاهش قدرت خرید، ناامنی شغلی و افزایش هزینه‌های زندگی می‌شود و تمام ابعاد معیشت آنان را تحت تأثیر قرار داده است.