بیماران زیر تیغ دارو

خبرگزاری دولت، ایرنا نوشت: بر اساس بررسی‌ها و مشاهدات میدانی از مراکز تولید و عرضه دارو، کمبود‌های دارویی به دارو‌هایی مثل «کلدینیوم سی» و برخی آنتی بیوتیک‌ها هم رسیده است، در هفته‌های اخیر برخی شهروندان از کمبود دارو‌هایی مثل «آسنترا» و «استرادیول والرات» گلایه داشتند که برای تهیه این اقلام باید تمام داروخانه‌های محلی و دولتی را جست‌و‌جو کنند؛ البته در این میان مسئولان مربوطه در نظام سلامت، موضوع کمبود در بازار دارو را قبول ندارند.

نکته قابل توجه اینجاست که در طول جنگ تحمیلی سوم (با توجه به شرایط سخت حاکم) به دلیل وجود ذخایر استراتژیک دارویی، کشور با هیچ مشکل و کمبودی در زمینه تامین داروی موردنیاز مردم مواجه نشد و حال چرا باید شاهد کمبود در شرایط پس از جنگ باشیم که البته برخی کارشناسان این مشکل را ناشی از کمبود نقدینگی و فقدان تامین ارز در سال گذشته می‌دانند.

جالب این‌که سه ورق (هر ورق ۱۰ عدد) قرص «استرادیول والرات ۲ میلی‌گرم» که نوعی استروژن است و برای درمان کمبود استروژن و نارسایی تخمدان و همچنین تنظیم اختلالات قاعدگی و بخشی از درمان‌های ناباروری (IVF) و آماده‌سازی دیواره رحم استفاده می‌شود، با پوشش بیمه‌ای و حق فنی داروخانه حدود ۸۴ هزار تومان است، اما به دلیل آنچه کمبود نامیده می‌شود، در برخی مراکز عرضه و به صورت غیررسمی، ۵۰۰ هزار تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود.

هرچند برخی از این دارو‌ها قیمت بالایی ندارند و اتفاقا در داخل کشور هم تولید می‌شوند، اما جست‌وجوی آزاردهنده برای برخی داروها، بیماران را دچار مشکل کرده است.

شهروندی که در حال درمان ناباروری است، در یکی از داروخانه‌های تهران به خبرنگار سلامت ایرنا گفت: پزشک برای ضخامت دیواره رحم قبل از انتقال جنین، قرص «استرادیول والرات ۲ میلی‌گرم» را تجویز کرده که اتفاقا تولید داخل است و قیمت زیادی هم ندارد، اما امروز بیش از ۷ ساعت در مناطق مختلف شهر تهران (از غرب تا شرق) پیگیر خرید این دارو هستم و فقط سه ورق از آن را پیدا کردم.

به گفته وی، مسئولان داروخانه‌ها می‌گویند این دارو اصلا موجود نیست و هر چند وقت یکبار یک جعبه کوچک پیدا می‌کنند و به هر بیمار نهایتا یک ورق ۱۰ عددی داده می‌شود.

این بیمار ادامه داد: این دارو تولید داخل است، چطور امکان دارد که این‌قدر با کمبود مواجه باشد؟ در حالی‌که پزشک می‌گوید حتی پس از انتقال جنین، باید تا ۸ هفته مصرف شود (روزانه باید سه عدد از این قرص مصرف کنم و هر ورق آن، برای مصرف سه روز است)، آن وقت این همه برای فرزندآوری تبلیغ می‌شود ولی دارو‌های مورد نیاز IVF در بازار نیست البته از هزینه‌های ویزیت و سونوگرافی و بیمارستان و … بگذریم.

وقتی سازمان غذا و دارو بدون هماهنگی با بیمه‌ها، قیمت دارو را افزایش می‌دهد

در کنار برخی کمبودها، افزایش قیمت هم بار مضاعفی در شرایط دشوار اقتصادی ایجاد کرده است، جالب این‌که ناهماهنگی برای اعلام افزایش قیمت دارو‌ها به بیمه‌های پایه نیز به عنوان یک موضوع مهم، شوک تازه‌ای به بیماران وارد می‌کند؛ بحث بر سر افزایش قیمت دارو و دلایل آن، یک وجه ماجراست، اما وجه مهم‌تر این است که افزایش قیمت یا منطقی کردن قیمت‌ها باید ابتدا در سامانه‌های بیمه‌ای (برای افزایش سقف پوشش) اعمال شده و سپس به مقصد نهایی یا داروخانه‌ها برسد تا بیمار دچار مشکل نشود.

نکته مهمی که اگر از طرف سازمان غذا و دارو رعایت نشود، بیمار مجبور به تهیه دارو با پوشش بیمه‌ای روی قیمت قبلی و در نتیجه افزایش پرداخت از جیب مواجه خواهد شد.

پنجم اسفند ماه ۱۴۰۴ بود که محمد مهدی ناصحی مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران از دستور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مبنی بر این‌که افزایش قیمت ابتدا باید در سامانه‌های بیمه‌ای اعمال شده و سپس در سامانه‌های غذا و دارو ثبت شود، خبر داد.

موضوعی که گویا از طرف سازمان غذا و دارو چندان اجرایی نشده و در یک ماه اخیر هم بیماران را با شوک قیمتی مواجه کرد و به تازگی مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران در گفت‌و‌گو با ایرنا گفت: برخی دارو‌ها در ماه‌های اخیر با افزایش قیمت مواجه بودند که در این زمینه از قبل به بیمه‌ها اطلاعی داده نشده و در نتیجه این افزایش قیمت در سامانه‌ها اعمال نشده بود که مشکلاتی برای بیماران ایجاد شد و در این زمینه وزیر بهداشت تاکید کرد از این به بعد، تا زمانی که افزایش قیمت‌ها توسط بیمه‌ها پوشش داده نشده، این افزایش‌ها انجام نشود تا مشکلی برای بیمار ایجاد نشود.

دارو به نرخ ارز وابسته است

سال‌ها وزرای بهداشت و مسئولان نظام سلامت از تولید بیش از ۹۷ درصدی دارو در کشور گفتند، اما وابستگی تولید و قیمت دارو به نرخ ارز، قابل کتمان نیست؛ در حالی‌که بخش عمده مواد اولیه تولید دارو در کشور، از مسیر واردات تامین می‌شود و در نتیجه به تغییر نرخ ارز وابسته است.

وحید محلاتی دبیر انجمن صنعت پخش دارو پیش از این در گفت‌و‌گو با خبرنگار سلامت ایرنا گفته بود: حدود ۵۰ درصد وزنی مواد اولیه مورد نیاز کارخانه‌های تولید دارو در کشور توسط شرکت‌های ایرانی در حال تولید است همچنین قسمت زیادی از مواد جانبی و بسته بندی هم در داخل کشور تولید می‌شود. از طرفی تمام این کارخانه‌ها باید ارز بگیرند تا مواد پیش‌ساز را وارد کنند.

وی افزود: قسمت عمده مواد اولیه تولید دارو در کشور هم به نوعی سرچشمه وارداتی دارد؛ یعنی ماده اولیه یا جانبی دارو به طور مستقیم توسط کارخانه وارد شده یا یک تولید کننده ماده اولیه، مواد پیش‌ساز یا جانبی را وارد کرده و بعد به ماده اولیه تبدیل کرده و می‌فروشد؛ بنابراین وابستگی تولید دارو در کشور به نرخ ارز، کامل است.

بیمه‌ها پوشش بدهند/ ضرورت تامین منابع

در حالی‌که همه اعتقاد دارند افزایش قیمت دارو باید توسط بیمه‌ها پوشش داده شود، هنوز منابعی به واسطه تغییر نرخ ارز در اختیار بیمه‌ها قرار نگرفته و این موضوع، بدهی بیمه‌ها به داروخانه‌ها و در نتیجه کمبود نقدینگی را تشدید می‌کند. زنجیره‌ای از تامین و توزیع دارو که در نهایت به بیمار آسیب می‌رساند.

سیدسجاد رضوی معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز به تازگی در گفت‌و‌گو با  ایرنا در همین رابطه گفت: افزایش قیمت دارو‌ها در تعرفه حوزه بستری و بیمه‌ها در نظر گرفته شده و درباره اختلاف نرخ ارز دارو نیز دولت این قول را داده که در بودجه بیمه‌ها در نظر گرفته و پرداخت شود، اما به دنبال این هستیم که این اختلاف نرخ ارز به موقع بیمه‌ها پرداخت شود تا بیمه‌ها بتوانند از بیماران حمایت کنند.

وی بیان کرد: سازمان برنامه و بودجه این اطمینان را داده که تغییر نرخ ارز به سازمان‌های بیمه‌گر پایه پرداخت خواهد شد تا مشکلی ایجاد نشود؛ مگر این‌که این هزینه‌ها به موقع پرداخت نشود که در این صورت، پرداخت به مراکز درمانی و خدمات رسانی به بیماران دچار مشکل خواهد شد.

مجلس به دنبال ترمیم بودجه بیمه‌ها

رایزنی‌های مختلف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با دولت و مجلس به اینجا رسیده که اکنون کمیسیون بهداشت و درمان به دنبال رفع مشکلات منابع مالی حوزه سلامت است؛ زیرا اگر بودجه بیمه‌ها ترمیم نشود، افزایش قیمت دارو می‌تواند مشکلات بیشتری در ماه‌های آینده ایجاد کند.

حسن حسن‌نتاج عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در همین زمینه گفت: هفته‌های گذشته با وزیر بهداشت جلسه داشتیم و در آن جلسه موضوع دارو مطرح شد و گفته شد که برخی بودجه‌ها باید ترمیم شود و متمم بخورد تا بتوانیم کمک‌کار بخش بیمه کشور باشیم و مردم دارو‌های خود را گران تهیه نکنند.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی ادامه داد: اکنون دارو‌ها گران شده و مردم با هزینه بالا دارو تهیه می‌کنند و این موضوع نیازمند رسیدگی است؛ باید در لایحه بودجه متمم در نظر گرفته شود یا از طریق مجلس طرح ارائه شود تا این مشکل را هرچه سریع‌تر حل کنیم.

اصلاح قیمت دارو بدیهی است؛ منابع را به موقع تامین کنید

به طور کلی می‌توان گفت که افزایش قیمت دارو یا اصلاح قیمت آن، بدیهی است؛ زیرا قیمت حامل‌های انرژی و سایر نیاز‌های تولید افزایش یافته و برای این‌که چرخ تولید بچرخد، قیمت محصول نهایی هم باید متناسب با آن، افزایش پیدا کند. نکته مهم این است که اگر منابع بیمه‌ها جهت پوشش این افزایش قیمت‌ها، به موقع تامین نشود، بیماران دچار مشکل می‌شوند و دولت و مجلس باید فکری به حال وضعیت دارو کنند.

این نکته‌ای است که معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بر آن تاکید جدی دارد و می‌گوید: افزایش قیمت دارو‌ها در تعرفه حوزه بستری و بیمه‌ها است و درباره نرخ ارز دارو نیز دولت این قول را داده که اختلاف آن را در بودجه بیمه‌ها در نظر گرفته و پرداخت کند، اما به دنبال این هستیم که این اختلاف نرخ ارز به موقع بیمه‌ها پرداخت شود تا بتوان از بیماران حمایت کرد و اگر مبلغ اختلاف نرخ ارز دارو، توسط دولت به موقع به بیمه‌های پایه پرداخت شود، مشکلی در حمایت از بیماران نخواهیم داشت که این قول از طرف دولت داده شده است.

هرچند برخی می‌گویند با وجود ذخایر استراتژیک دارویی در طول جنگ تحمیلی سوم با مشکل کمبود دارو مواجه نشدیم، اما کمبود‌های حاضر حاصل کمبود نقدینگی و فقدان تامین ارز در سال گذشته است؛ مشکلی که تولید، پخش، عرضه دارو و بیمه‌ها را تحت تاثیر قرار داده و مهم‌تر از همه، بیماران را به دردسر مضاعف انداخته است.